Çagalarda ýürek keselleri ene göwresinde nähili anyklanýar? Dogabitdi ýürek keselleri çaganyň ýüreginiň ene göwresinde ösüşi döwründe ýüze çykýan gurluş ýa-da işleýiş bozulmalarydyr. Olar ýüregiň kameralaryna, klapanlaryna, uly gan damarlaryna ýa-da gan aýlanyşyna täsir edip biler. Häzirki wagtda ösen ultrases tehnologiýalarynyň kömegi bilen köp sanly dogabitdi ýürek keseli çaga entek dogulmanka anyklanyp bilinýär. Ene göwresinde irki anyklamak dogluşdan soň zerur bolan çäreleri öňünden meýilleşdirmäge mümkinçilik berip, çaganyň ýaşamak mümkinçiligini artdyryp biler. Ene göwresinde ýürek keselleri nähili bilinýär? Göwreliligi gözegçilikde saklamak döwründe geçirilýän ultrases barlaglarynda çaganyň ýüreginiň gurluşy we ritmi bahalandyrylýar. Ýürekde gurluş tapawudy, ritm bozulmasy ýa-da gan akymynda kadadan daşary ýagdaý şübhelenilende has jikme-jik barlag geçirilip bilner. Bu maksat bilen ulanylýan iň möhüm usul düwünçegiň ekokardiografiýasydyr. Düwünçegiň ekokardiografiýasy näme? Düwünçegiň ekokardiografiýasy çaganyň ýüregini ene göwresinde jikme-jik barlamaga mümkinçilik berýän ýörite ultrases usulydyr. Bu barlagyň kömegi bilen: - Ýüregiň dört kamerasynyň gurluşy - Ýürek klapanlarynyň ösüşi - Aorta we öýken arteriýasy ýaly uly gan damarlary - Ýüregiň içindäki gan akymynyň ugry - Ýürek ritmi we urgularyň tertibi - Ýüregiň gysylyş funksiýalary bahalandyrylyp bilner. Düwünçegiň ekokardiografiýasy şöhlelenmäni öz içine almaýar we umuman ene hem-de çaga üçin howpsuz hasaplanýar. Ene göwresinde ýürek barlagy göwreliligiň näçenji hepdesinde geçirilýär? Çaganyň ýüregi göwreliligiň irki döwürlerinden başlap ösüp başlaýar. Ýürek gurluşyny jikme-jik bahalandyrmak üçin iň köp saýlanýan döwür göwreliligiň 18–22-nji hepdeleridir. Emma ýokary töwekgelçilikli göwreliliklerde ýa-da irki döwürde şübheli alamatlar ýüze çykarylanda düwünçegiň ekokardiografiýasy has öň hem geçirilip bilner. Ir geçirilen barlaglardan soň ýüregiň ösüşini bahalandyrmak maksady bilen indiki hepdelerde gaýtadan barlag gerek bolup biler. Haýsy ýagdaýlarda düwünçegiň ekokardiografiýasy maslahat berilýär? Her göwrelilikde adaty ultrases bilen ýürek skriningini geçirmek möhümdir. Düwünçegiň ekokardiografiýasy bolsa esasan hem belli bir töwekgelçilik faktorlary ýa-da şübheli alamatlar bar bolanda maslahat berlip bilner. Olaryň hataryna: - Maşgalada dogabitdi ýürek keseliniň bolmagy - Öňki çagada ýürek anomaliýasynyň bolmagy - Göwrelilik ultrasesinde ýürek gurluşynda şübheli alamatyň görülmegi - Çagada ýürek ritminiň bozulmasynyň ýüze çykarylmagy - Käbir genetiki ýa-da hromosom anomaliýalaryndan şübhelenilmegi - Geljekki enede göwrelilikden öň hem süýji diabetiň bolmagy - Çaganyň ýüregine täsir edip biljek käbir dermanlaryň ýa-da ýokançlyklaryň täsirine sezewar bolunmagy girip biler. Ene göwresinde haýsy ýürek keselleri anyklanyp bilner? Düwünçegiň ekokardiografiýasynyň kömegi bilen köp sanly möhüm dogabitdi ýürek keseli ýüze çykarylyp bilner. 1. Mädejikleriň arasyndaky diwaryň kemçiligi (VSD) Ýüregiň iki aşaky kamerasynyň arasyndaky diwarda deşigiň bolmagydyr. Esasan hem uly kemçilikler göwrelilik döwründe görnüp biler. Kiçi deşikler bolsa gözden sypyp biler. 2. Atrioventrikulýar diwar kemçiligi (AVSD) Ýüregiň orta bölegindäki diwarlara we klapanlara täsir edýän dogabitdi anomaliýadyr. 3. Fallo tetradasy Ýüregiň gurluşynda dört esasy anomaliýanyň bilelikde bolýan agyr dogabitdi ýürek keselidir. 4. Uly arteriýalaryň transpozisiýasy (TGA) Aortanyň we öýken arteriýasynyň adaty çykýan ýerleriniň çalşan bolmagydyr. Dogluşdan soň ir çäre görmegi talap edip biler. 5. Çep ýüregiň gipoplaziýa sindromy Ýüregiň çep tarapyndaky gurluşlaryň ýeterlik ösmezligi netijesinde ýüze çykýan agyr anomaliýadyr. 6. Umumy arterial sütün (Truncus arteriosus) Ýürekden iki aýry uly gan damarynyň ýerine ýeke-täk umumy gan damarynyň çykmagydyr. 7. Aortanyň koarktasiýasy Aortanyň belli bir böleginde daralmanyň bolmagydyr. Käbir ýagdaýlarda dogluşdan öň şübhelenilse-de, takyk diagnoz dogluşdan soň goýlup bilner. 8. Ýürek ritminiň bozulmalary Çaganyň ýürek urgularynyň kadadan çalt, haýal ýa-da tertipsiz bolmagydyr. Ýürek keseli ýüze çykarylsa näme edilýär? Ene göwresinde ýürek anomaliýasynyň ýüze çykarylmagy hemişe gyssagly operasiýa gerek diýmegi aňlatmaýar. Ilki bilen keseliň görnüşi, agyrlygy we çaganyň umumy saglyk ýagdaýy bahalandyrylýar. Soňra göwrelilik dowamynda gözegçilik we dogluşdan soňky bejergi meýilnamasy düzülýär. Bu döwürde ginekologiýa we akuşerçilik, perinatologiýa, çaga kardiologiýasy we zerur bolanda çaga ýürek hirurgiýasy hünärmenleri bilelikde işläp bilerler. Ene göwresinde ýürek keselleri bejerilip bilnermi? Düwünçegiň ýürek ritminiň käbir bozulmalarynda enä berilýän dermanlar bilen çaganyň ýürek ritmi gözegçilik astyna alnyp bilner. Saýlanan we örän ýörite käbir agyr ýürek anomaliýalarynda tejribeli merkezlerde ene göwresinde intervension bejergi mümkinçilikleri gözden geçirilip bilner. Emma dogabitdi ýürek keselleriniň köp böleginde gurluş düzedişi, zerur bolsa, dogluşdan soň geçirilýär. Irki anyklamak dogluş meýilnamasyna nähili täsir edýär? Agyr ýürek keseli ýüze çykarylanda çaganyň doguljak hassahanasyny saýlamak uly ähmiýete eýedir. Käbir çagalaryň dogluşdan derrew soň ýörite derman bejergisine, reanimasiýa goldawyna, kateter arkaly çärä ýa-da ýürek operasiýasyna mätäçligi bolup biler. Şonuň üçin çaga dogurmagy täze doglan çagalaryň reanimasiýasy, çaga kardiologiýasy we çaga ýürek hirurgiýasy hyzmatlary elýeterli bolan degişli merkezde meýilleşdirmek zerur bolup biler. Irki anyklamak dogluşdan soňky möhüm sagatlara taýýar bolmaga mümkinçilik berýär. Düwünçegiň ekokardiografiýasy ähli ýürek kesellerini görkezýärmi? Ýok. Düwünçegiň ekokardiografiýasy ösen anyklaýyş usuly bolsa-da, ähli ýürek kesellerini takyk ýüze çykaryp bilmeýär. Esasan hem ýürekdäki örän kiçi deşikler, käbir ýeňil klapan anomaliýalary we dogluşdan soň äşgär bolýan damar daralmalary göwrelilik döwründe bilinmän galyp biler. Şonuň üçin dogluşdan öň ýüregiň kadaly görünmegi ähli dogabitdi ýürek kesellerini doly inkär etmeýär. Irki anyklamagyň artykmaçlyklary nämeler? Ene göwresinde ýürek keselleriniň ir ýüze çykarylmagy köp taraplaýyn möhümdir: - Göwrelilik dowamynda degişli hünärmen gözegçiliginiň alnyp barylmagy - Çaga dogurmagyň dogry hassahanada meýilleşdirilmegi - Täze doglan döwründäki gyssagly çärelere taýýarlygyň üpjün edilmegi - Zerur bejergileriň gijikdirilmän başlanmagy - Maşgalanyň dogluşdan soňky döwür barada habarly edilmegi - Käbir agyr ýürek kesellerinde çylşyrymlylyk töwekgelçiliginiň azaldylmagy Netije Çaganyň ýürek saglygyny goramak käwagt onuň ilkinji ýürek urgularyny ene göwresinde bahalandyrmakdan başlaýar. Dogabitdi ýürek keselleriniň möhüm bölegi göwrelilik döwründe geçirilýän jikme-jik ultrases we düwünçegiň ekokardiografiýasy arkaly irki döwürde ýüze çykarylyp bilner. Irki anyklamak her bir keseliň ene göwresinde bejerilip bilinjekdigini aňlatmaýar. Emma çaga dogurmak we bejergi döwrüni öňünden meýilleşdirmäge mümkinçilik berýär. Ýadyňyzdan çykarmaň: Göwrelilik döwründe yzygiderli geçirilýän barlaglar we zerur ýagdaýlarda düwünçegiň ekokardiografiýasy çaganyň ýürek saglygyny bahalandyrmakda möhüm orny eýeleýär.